🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
بازگشت به فهرست پهلوانان و چهره‌ها
⚔️

چنگش

human hero خاستگاه / مسکن: Turan / China وابستگی / جبهه: touran

سرگذشت و جایگاه در حماسه

چنگش از پهلوانان دلاور و تیراندازان سرشناس سپاه خاقان چین و تورانیان بود. او با تکبر به میدان نبرد آمد و رستم را به مبارزه طلبید. پس از گشودن تیرهای خدنگ و دیدن عظمت و فرّ رستم بر پشت رخش، دچار هراس شد و قصد فرار کرد. رستم او را تعقیب کرده، دم اسبش را بگرفت و او را بر زمین افکند و سر از تنش جدا کرد.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (20)

که چنگش بدش نام و جوینده بود / دلیر و به هر کار پوینده بود
معنی: نام او «چنگش» بود، جویای نام، دلیر و در هر کاری کوشا و پیشگام.
داستان خاقان چین • بخش ۱ - خبر کشته شدن کاموس به خاقان چین، زاری سپاه و داوطلب شدن چنگش برای کین بیت #14122
برو آفرین کرد خاقان چین / بپیشش ببوسید چنگش زمین
معنی: خاقان چین او را آفرین گفت و چنگش در پیشگاه او زمین را بوسید.
داستان خاقان چین • بخش ۱ - خبر کشته شدن کاموس به خاقان چین، زاری سپاه و داوطلب شدن چنگش برای کین بیت #14127
ازان دشت چنگش برانگیخت اسپ / همی رفت برسان آذرگشسپ
معنی: چنگش اسب خود را در آن دشت به حرکت درآورد و شتابان همچون آذرگشسپ پیش راند.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14130
چو نزدیک ایرانیان شد بجنگ / ز ترکش برآورد تیر خدنگ
معنی: هنگامی که برای نبرد به لشکر ایران نزدیک شد، تیر خدنگ را از تیردان خویش بیرون کشید.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14131
چنین گفت کین جای جنگ منست / سر نامداران بچنگ منست
معنی: چنین گفت که این میدان، عرصه نبرد من است و سر بزرگان و نامداران در چنگ من قرار دارد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14132
کجا رفت آن مرد کاموس گیر / که گاهی کمند افگند گاه تیر
معنی: کجاست آن مردی که کاموس را به بند کشید، همان که گاهی کمند می‌اندازد و گاه تیر می‌گشاید؟
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14133
کنون گر بیاید به آوردگاه / نمانم که ماند بنزد سپاه
معنی: اکنون اگر او به میدان نبرد قدم گذارد، نخواهم گذاشت که زنده نزد سپاهش بازگردد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14134
بدو گفت چنگش که نام تو چیست / نژادت کدامست و کام تو چیست
معنی: چنگش به او گفت: نام تو چیست؟ از چه نژادی هستی و چه خواسته‌ای در دل داری؟
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14138
بدان تا بدانم که روز نبرد / کرا ریختم خون چو برخاست گرد
معنی: تا بدانم در روز نبرد، هنگامی که گرد و غبار برپا شد، خون چه کسی را بر زمین ریخته‌ام.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14139
بیامد همانگاه چنگش چو باد / دو زاغ کمان را بزه بر نهاد
معنی: در همان لحظه چنگش چون باد پیش آمد و زه کمان را کشید.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14143
کمان جفا پیشه چون ابر بود / هم آورد با جوشن و گبر بود
معنی: کمان آن ستم‌پیشه مانند ابر باران‌زا بود و تیرهایش جوشن و زره را سوراخ می‌کرد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14144
نگه کرد چنگش بران پیلتن / ببالای سرو سهی بر چمن
معنی: چنگش به آن پهلوان پیلتن نگریست که قد و قامتی چون سرو بلند در چمن داشت.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14147
بدل گفت چنگش که اکنون گریز / به از با تن خویش کردن ستیز
معنی: چنگش با خود گفت: اکنون گریختن از میدان، بسیار بهتر از پیکار با این تن پولادین و نابودی خویشتن است.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14149
برانگیخت آن بارکش را ز جای / سوی لشکر خویشتن کرد رای
معنی: اسب خویش را به حرکت درآورد و روی به سوی سپاه خود نهاد تا بگریزد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14150
بکردار آتش دلاور سوار / برانگیخت رخش از پس نامدار
معنی: رستم دلاور همچون آتش، رخش را از پی آن پهلوان فراری به شتاب انگیخت.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14151
همانگاه رستم رسید اندروی / همه دشت زیشان پر از گفت و گوی
معنی: در همان دم رستم به او رسید و سراسر دشت نبرد پر از بانگ و گفت‌وگو شد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14152
دم اسپ ناپاک چنگش گرفت / دو لشکر بدو مانده اندر شگفت
معنی: رستم دم اسب چنگش تیره بخت را گرفت، چنان که هر دو سپاه از شگفتی خیره ماندند.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14153
زمانی همی داشت تا شد غمی / ز بالا بزد خویشتن بر زمی
معنی: رستم مدتی او را معلق نگاه داشت تا چنگش درمانده گشت و از بالای اسب به بر زمین افتاد.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14154
بیفتاد زو ترگ و زنهار خواست / تهمتن ورا کرد با خاک راست
معنی: کلاه‌خودش افتاد و امان خواست، اما تهمتن او را با خاک یکسان ساخت.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14155
همانگاه کردش سر از تن جدا / همه کام و اندیشه شد بی‌نوا
معنی: در همان دم سرش را از تن جدا کرد و تمام آرزوها و اندیشه‌هایش به باد فنا رفت.
داستان خاقان چین • بخش ۲ - جنگ رستم و چنگش، گریز و کشته شدن چنگش، و گفتگوی خاقان با هومان بیت #14156
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: