سرگذشت و جایگاه در حماسه

اشکبوس کشانی، پهلوان تنومند و خودخواه سپاه کشانی و متحد تورانیان در داستان کاموس کشانی. او سوار بر اسب گرانمایه به میدان آمد و رهام را وادار به عقب‌نشینی کرد. اما رستم دستان پیاده به مبارزه با او شتافت. رستم ابتدا اسب او را به یک تیر بر خاک افکند و سپس با تیری الماس‌گون و چهارپر از چوب خدنگ، سینه اشکبوس را شکافت و او را در دم کشت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (16)

دلیری کجا نام او اشکبوس / همی بر خروشید بر سانِ کوس

معنی: پهلوان دلاوری به نام اشکبوس به میدان آمد و مانند طبل جنگی خروش برآورد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13876

برآویخت رُهّام با اشکبوس / برآمد ز هر دو سپه بوق و کوس

معنی: رهام با اشکبوس درگیر شد و بانگ شیپور و طبل از هر دو سپاه برآمد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13879

بر آن نامور تیرباران گرفت / کمانش کمینِ سواران گرفت

معنی: اشکبوس آن پهلوان نامدار را تیرباران کرد و کمانش به کمین سواران درآمد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13880

به گرز گران دست برد اشکبوس / زمین آهنین شد، سپهر آبنوس

معنی: اشکبوس دست به گرز گران برد؛ زمین مانند آهن سخت و آسمان مثل آبنوس تاریک گشت.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13883

ز قلب سپاه اندر آشفت طوس / بزد اسپ کاید برِ اشکبوس

معنی: طوس از میانه سپاه خشمگین شد و اسب انگیخت تا به جنگ اشکبوس برود.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13886

چرا شد کنون رویْ چون سَندَروس؟ / سواری بود کمتر از اشکبوس؟

معنی: چرا اکنون چهره‌اش مانند سندروس زرد شده؟ مگر یک سوار چقدر از اشکبوس کمتر است؟

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13889

کُشانی بخندید و خیره بماند / عنان را گران کرد و او را بخواند

معنی: اشکبوس کشانی خندید و شگفت‌زده شد، عنان اسب کشید و او را صدا زد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13893

کُشانی بدو گفت بی‌بارگی / به کشتن دهی سر به یک‌بارگی

معنی: کشانی به او گفت: بدون اسب و مرکب، تن به کشتن می‌دهی و سرت را بر باد می‌سپاری.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13897

پیاده مرا زان فرستاد طوس / که تا اسپ بستانم از اشکبوس

معنی: طوس مرا از آن رو پیاده فرستاد تا اسب را از اشکبوس بگیرم،

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13902

کُشانی پیاده شود همچو من / ز دو روی خندان شوند انجمن

معنی: تا اشکبوس نیز مانند من پیاده شود و دو سپاه بر او بخندند!

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13903

کُشانی بدو گفت با تو سَلیح / نبینم همی جز فُسوس و مَزیح

معنی: کشانی به او گفت: در دست تو سلاحی جز فسوس و مسخرگی نمی‌بینم!

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13905

کمان را به زه کرد زود اشکبوس / تنی لرز لرزان و رخ سَندَروس

معنی: اشکبوس شتابان کمان را زه کرد در حالی که تنش می‌لرزید و چهره‌اش زرد گشته بود.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13911

بزد بَر بَر و سینهٔ اشکبوس / سپهر آن زمان دست او داد بوس

معنی: تیر بر پهلو و سینه اشکبوس نشست و سپهر و گردون در آن دم بر دست رستم بوسه زد.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13920

کُشانی هم اندر زمان جان بداد / چنان شد که گفتی ز مادر نزاد

معنی: اشکبوس کشانی همان دم جان داد؛ چنان نابود شد که گویی هرگز از مادر متولد نشده بود.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13922

به رزم اندرون کشته شد اشکبوس / وزو شادمان شد دل گیو و طوس

معنی: در جنگ، اشکبوس کشته شد و دلِ گیو و طوس از کشته شدن او شاد گشت.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #13950

همه لشکر تُرک از اشکبوس / برفتند رخساره چون سَندَروس

معنی: تمام سپاه توران از کشته شدن اشکبوس، چهره‌هایشان مانند سندروس (زرد و رنگ‌پریده) شده است.

داستان کاموس کشانی • بخش ۱۵ - نبرد پیادهٔ رستم با اشکبوس: کشتن او، سوگند کاموس و بامداد کارزار بیت #14014