سرگذشت و جایگاه در حماسه

پهلوان جنگجوی تورانی که در مستی لاف زده بود گیو و رستم را خواهد کشت. پس از سرزنش افراسیاب، او بر اسب سیاهش شبرنگ نشست و به زواره تاخت و او را بیهوش کرد. اما رستم با خروشی رعدآسا درآمد، الکوس را با نیزه از زین برداشت و بر زمین زد و نابود ساخت.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (12)

بپرسید کالکوس جنگی کجاست / که چندین همی رزم شیران بخواست

معنی: سپس پرسید: الکوس جنگجو کجاست که این همه ادعای رزم با شیران را داشت؟

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6077

به الکوس رفت آگهی زین سخن / که سالار توران چه افگند بن

معنی: خبر این سخن به الکوس رسید و دانست که سالار توران چه سرزنشی بر او روا داشته است.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6080

برانگیخت الکوس شبرنگ را / به خون شسته بد بی‌گمان چنگ را

معنی: الکوس اسب سیاه‌فام خود، شبرنگ، را برانگیخت در حالی که دستش به خون آغشته بود.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6081

برون رفت با او ز لشکر سوار / ز مردان جنگی فزون از هزار

معنی: او همراه با بیش از هزار مرد جنگی از میان لشکر بیرون آمد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6082

زواره پدیدار بد جنگجوی / بدو تیز الکوس بنهاد روی

معنی: زواره نبردجو در میدان پدیدار شد و الکوس شتابان به سوی او رو نهاد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6084

گمانی چنان برد کو رستم‌ست / بدانست کز تخمهٔ نیرم‌ست

معنی: گمان برد که او رستم است، چرا که می‌دانست از نژاد نریمان (سام) است.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6085

زواره برآویخت با او به هم / چو پیل سرافراز و شیر دژم

معنی: زواره با او درآویخت، همچون پیلی سرافراز در برابر شیری خشمگین.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6086

بینداخت الکوس گرزی چو کوه / که از بیم او شد زواره ستوه

معنی: الکوس گرزی سنگین همچون کوه پرتاب کرد که از ترس و شدت ضربهٔ آن، زواره عاجز و درهم‌شکسته شد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6090

فرود آمد الکوس تنگ از برش / همی خواست از تن بریدن سرش

معنی: الکوس شتابان کنار او از اسب فرود آمد و می‌خواست سرش را از تن جدا کند.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6092

به الکوس بر زد یکی بانگ تند / کجا دست شد سست و شمشیر کند

معنی: چنان فریاد تندی بر سر الکوس کشید که دست الکوس سست شد و شمشیرش از کار افتاد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6094

چو الکوس آوای رستم شنید / دلش گفتی از پوست آمد پدید

معنی: هنگامی که الکوس صدای رستم را شنید، گویی از شدّت هراس، دلش از پوستش بیرون آمد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6095

برآویخت الکوس با پیلتن / بپوشید بر زین توزی کفن

معنی: الکوس با رستمِ پیلتن درگیر شد و گویی بر روی زین، کفنِ نیستی بر تن کرد.

رزم کاووس با شاه هاماوران • بخش ۱۱ - نبرد هفت یل با افراسیاب، کشتن الکوس توسط رستم و شکست تورانیان بیت #6099