ابو منصور محمد بن عبدالرزاق، سپهسالار و حاکم جوانمرد و والاتبار طوس در عصر سامانیان بود که فردوسی او را به عنوان حامی نخستین و گران‌قدر خویش در آغاز راه سرودن شاهنامه می‌ستاید. او مردی خردمند، آزاده، دارنده نژاد پهلوانی و بسیار بخشنده بود که زر و خاک در دیده‌اش برابر می‌نمود. او فردوسی را در پناه خود پرورد و پشتیبانی مالی و معنوی کرد تا این اثر حماسی شکل گیرد. سرانجام ابو منصور به توطئه بدخواهان و «نهنگان مردم‌کش» (دشمنان خونخوار) مظلومانه و ناگهانی ناپدید و کشته شد. فردوسی تا پایان عمر اندرزِ او را مبنی بر سپردن شاهنامه به شهریاران ایران پاس داشت.