سرگذشت و جایگاه در حماسه

بیدرفش جادوگر و پهلوان سهمگین تورانی، دارنده تیغ زهرآگین که در نبرد دین زریر سپهسالار ایران را از پشت غافلگیر کرد و کشت و درفش جمشیدی را ربود. در نبرد انتقام، او با بستور درگیر شد اما با آمدن اسفندیار گریخت و تیغ زهرآلودش را به سوی چهره اسفندیار پرتاب کرد. اسفندیار ضربتی به جگرگاهش زد، سرش را برید و اسب و سلاح زریر و درفش جمشیدی را از او بازستاند.

نمونه ابیات شاهنامه در پیوند با این موجودیت (26)

یکی نام او بیدرفش بزرگ / گوی پیر و جادو ستنبه سترگ

معنی: یکی از آنان بیدرفش بزرگ نام داشت؛ پهلوانی پیر، ستبر و افسونگر.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۵ - سخن دقیقی: نامهٔ تهدیدآمیز ارجاسپ به گشتاسپ و فراخواندن او به ترک دین زرتشت بیت #23663

چو از پیش او کینه‌ور بیدرفش / سوی بلخ بامی کشیدش درفش

معنی: پس از آن، بیدرفش کینه‌توز پرچم خویش را به سوی شهر بلخ بامی کشید.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۶ - سخن دقیقی: رسیدن نامهٔ ارجاسپ به گشتاسپ و مشورت با جاماسپ و زریر بیت #23717

چو غارتگری داد بر بیدرفش / بدادش یکی پیل پیکر درفش

معنی: ماموریتِ غارتگری و تاخت‌وتاز را به «بیدرفش» سپرد و درفشی با نقشِ فیل به او داد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۸ - سخن دقیقی: رسیدن پاسخ گشتاسپ به ارجاسپ و لشکرکشی عظیم توران به ایران بیت #23817

فرستادشان سوی آن بیدرفش / که کوس مهین داشت و رنگین درفش

معنی: ایشان را به نزد بیدرفش فرستاد، که دارنده طبل بزرگ و درفش رنگارنگ بود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #23992

بدو داد یک دست زان لشکرش / که شیر ژیان نامدی همبرش

معنی: یک جناح از سپاهش را به او سپرد؛ پهلوانی که هیچ شیر ژیانی حریف او نمی‌شد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۱ - سخن دقیقی: آرایش سپاه ایران و توران برای نبرد بزرگ بیت #23993

بیامد پس آن بیدرفش سترگ / پلید و بد و جادوی و پیر گرگ

معنی: پس از آن بیدرفش تنومند و پلید و جادوگر، که چون گرگی کهنه‌کار بود، پیش آمد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24113

چو شد جادوی زشت ناباکدار / سوی آن خردمند گرد سوار

معنی: چون آن جادوگر زشت و بی‌باک به سوی آن گرد سوار خردمند (زریر) رفت،

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24120

نیارست رفتنش بر پیش روی / ز پنهان همی تاخت بر گرد اوی

معنی: جرأت نکرد که از روبرو پیش او رود، پس به پنهانی پیرامونش می‌تاخت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24123

فرود آمد آن بیدرفش پلید / سلیحش همه پاک بیرون کشید

معنی: آن بیدرفش پلید از اسب فرود آمد و همه سلاح و زره او را بیرون کشید.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24127

سوی شاه چین برد اسپ و کمرش / درفش سیه افسر پرگهرش

معنی: اسب، کمرگاه، درفش سیاه و تاج پرگهر او را نزد شاه چین (ارجاسپ) برد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24128

سر جادوان جهان بیدرفش / مر او را بیفگند و برد آن درفش

معنی: بیدرفش، که سرکرده جادوگران جهان است، او را بر زمین افکند و پرچم شاهی را با خود برد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۴ - سخن دقیقی: رزم زریر، کشته شدن او به دست بیدرفش و سوگ گشتاسپ بیت #24140

کجا باشد آن جادوی بیدرفش / که بردست آن جمشیدی درفش

معنی: کجا است آن بیدرفش جادوگر که درفش شاهانه جمشیدی را به غنیمت برده است؟

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24240

کجا رفت آن بیدرفش گزین / هم‌اکنون سوی منش خوانید هین

معنی: بیدرفش برگزیده کجا رفته است؟ همین الان او را پیش من فراخوانید!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24248

بخواندند و آمد دمان بیدرفش / گرفته به دست آن درفش بنفش

معنی: او را خواندند و بیدرفش غرّان آمد، در حالی که آن درفش بنفش‌رنگ (جمشیدی) را به دست داشت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24249

نشسته بران بارهٔ خسروی / بپوشیده آن جوشن پهلوی

معنی: بر آن اسب شاهانه نشسته و آن جوشن پهلوانی را بر تن پوشیده بود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24250

خرامید تا پیش لشکر ز شاه / نگهبان مرز و نگهبان گاه

معنی: به پیشگاه لشکر پادشاه خرامید؛ نگهبان مرز و پاسدار تاج‌وتخت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24251

گرفته همان تیغ زهر آبدار / که افگنده بد آن زریر سوار

معنی: همان تیغ آبدیده به زهری را در دست داشت که زریر سوار را با آن بر خاک افکنده بود.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24252

بگشتند هر دو به ژوپین و تیر / سر جادوان ترک و پور زریر

معنی: هر دو با ژوپین و تیر به هم آویختند؛ یعنی سرکردگان جادوان ترک و فرزند زریر.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24253

همی تاختش تا بدیشان رسید / سر جادوان چون مر او را بدید

معنی: اسفندیار اسب تاخت تا به آنان رسید؛ چون سرکرده جادوگران (بیدرفش) او را دید،

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24255

برافگند اسپ از میان نبرد / بدانست کش بر سر افتاد مرد

معنی: اسب خود را از میان رزمگاه برگرداند، زیرا دریافت که پهلوانی واقعی بر سر او آمده است.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24256

بینداخت آن زهر خورده به روی / مگر کس کند زشت رخشنده روی

معنی: آن تیغ زهرآلود را به سوی صورت اسفندیار پرتاب کرد، به این امید که چهره درخشان او را زشت و تباه سازد.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24257

زدش پهلوانی یکی بر جگر / چنان کز دگر سو برون کرد سر

معنی: ضربه پهلوانی بر جگرگاه او زد، چنان‌که سر تیغ از آن سوی بدنش بیرون آمد!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24259

چو آهو ز باره در افتاد و مرد / بدید از کیان زادگان دستبرد

معنی: بیدرفش همچون آهویی از اسب بر خاک افتاد و مرد، و ضربتِ دستِ فرزندان کیانی را به چشم دید.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24260

ازان جادوی پیر بیرون کشید / سرش را ز نیمه‌تن اندر برید

معنی: سلاح را از تن آن جادوی پیر بیرون کشید و سرش را از میان تن برید!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24262

نکو رنگ بارهٔ زریر و درفش / ببرد و سر بی‌هنر بیدرفش

معنی: اسب خوش‌رنگ زریر و درفش جمشیدی را همراه با سرِ بی‌هنرِ بیدرفش برداشت.

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24263

سر پیر جادوش بنهاد پیش / کشنده بکشت اینت آیین و کیش

معنی: سر آن جادوی پیر را پیش پای شاه نهاد و گفت: کشنده (زریر) خودش کشته شد؛ که آیین و دادِ دادگرانه همین است!

پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود • بخش ۱۷ - سخن دقیقی: کین‌خواهی بستور و کشتن بیدرفش به دست اسفندیار بیت #24267